Beyinde Su Birikmesi (Hidrosefali) Nedir?
Hidrosefali, beyinde aşırı su birikmesi olarak bilinmektedir. Burada belirtilen su, beyin-omurilik sıvısıdır (BOS). Beynin bazı odacıklarında bulunan bu sıvının miktarının artması, kafa içi basıncın yükselmesine ve beynin zarar görmesine neden olur.
Beyin omurilik sıvısı gün boyunca sürekli olarak üretilir ve geri emilir; bu bir denge içindedir. Sıvının beyin ve omuriliğin çeşitli bölümlerinde devamlı bir dolaşımı vardır. Salgılanma ve emilme dengesinin bozulduğu ya da dolaşımın mekanik olarak etkilendiği durumlarda hidrosefali ortaya çıkar.
Hidrosefali her yaşta görülebilir, ancak sıklıkla çocuklarda olur. Çocuk hastaların çoğunda tanı doğumda, doğum öncesinde veya erken bebeklikte konulur. Nadir olmakla birlikte genetik (kalıtsal) bozukluklara veya gelişimsel bozukluklara bağlı olabilir. Beyin içi kanamalar, kafa travmaları, beyin tümörleri ve enfeksiyonlar diğer önemli nedenlerdir.
Hidrosefali Bulguları Nelerdir?
Hidrosefali bulguları kişiden kişiye değişir ve yaş gruplarına göre farklılık gösterir:
Yenidoğanlarda:
- Başın normalden fazla büyümesi,
- Kafa derisinin incelmesi,
- Kafadaki damarların belirginleşmesi,
- Kusma,
- Huzursuzluk,
- Gözlerin aşağıya kayması,
- Nöbetler,
- İletişim kurulamaması.
Çocuklarda:
- Başın anormal büyümesi,
- Baş ağrısı,
- Bulantı,
- Kusma,
- Çift görme,
- Huzursuzluk,
- Yürüme veya konuşmada gerileme,
- İletişim bozukluğu,
- Duyu-motor fonksiyonlarda kayıp,
- Nöbetler.
Orta yaşlı erişkinlerde ve yaşlılarda:
- Baş ağrısı,
- Denge bozukluğu,
- İdrar kaçırma,
- Kişilik bozukluğu,
- Demans (bunama),
- Görmede bozukluk.
Hidrosefali Tanısı Nasıl Konulur?
Hastanın öyküsü ve titizlikle yapılan nörolojik muayenenin ardından şu yöntemler tanı koymak için yeterlidir:
- Bilgisayarlı beyin tomografisi,
- EMAR görüntüleme,
- Ultrasonografi (yenidoğanda).
EMAR ile BOS akımı incelenebilir. Bazı hastalarda nükleer madde kullanılarak yapılan incelemeler önemli olabilir. Hidrosefalin tanısı, neden oluştuğu ve nasıl bir tedavi süreci gerektiği bu tetkik sonuçlarına göre belirlenir.
Nasıl Tedavi Edilmelidir?
Hidrosefali hastalığının ilaçlarla tedavisi mümkün değildir. Hidrosefali ameliyat ile düzeltilebilir. Seçilecek cerrahi girişim şekilleri hidrosefalin altında yatan sebebine göre farklılık gösterir.
- Eğer beyin-omurilik sıvısının dolaşımının bozulmasına neden olan bir tıkanıklık varsa (tümör veya kist gibi), nedene yönelik cerrahi tedavi yapılabilir.
- Endoskopik olarak yapılan bazı girişimler ile dolaşım sağlanabilir.
Hastaların çoğunda beyin-omurilik sıvısının dolaşımını eski haline getirmek mümkün olmamaktadır. Bu nedenle sıvının beyinden başka bir vücut boşluğuna aktarımı gerekir. Bu aktarım için “şant” adı verilen bir sistem kullanılır ve bu sistem sürekli olarak çalışmak zorundadır.